Antoni Jackowski, Izabela Sołjan

13. Współpraca ze środowiskiem nauczycielskim


W dniach 9-11 kwietnia 1922 r. odbył się w Krakowie Zjazd Geografów, organizowany przez Krakowski Oddział Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych. W obradach uczestniczyło kilkudziesięciu geografów z całej Polski. Reprezentowali oni środowisko nauczycieli szkół średnich oraz pracowników ośrodków uniwersyteckich. Głównym celem spotkania była sprawa podziału ziem polskich na naturalne krainy geograficzne i wybór nazw dla tych krain, a także ujednolicenie słownictwa geograficznego, stosowanego w szkolnictwie. Główne prace wyszły spod pióra L. Sawickiego i J. Smoleńskiego.

Wiele w tym zakresie zdziałali: L. Sawicki, J. Smoleński, W. Ormicki, ale główną rolę odgrywała S. Niemcówna, współtwórca nowoczesnej dydaktyki i metodyki geografii


O kontaktach Instytutu ze środowiskiem nauczycielskim świadczy również I. Zjazd Koleżeński Geografów Krakowskich, który miał miejsce w dniach 2-4 lutego 1928 r. Zjazdowi towarzyszyła wystawa kartograficzna, przyrządów i modeli, książek oraz czasopism geograficznych. Funkcję kuratora wystawy pełnił W. Ormicki. Była ona czynna przez dwa tygodnie, a zwiedziło ją ponad 3 tys. osób. Większość zwiedzających stanowili uczestnicy wycieczek szkolnych,  a przewodnikami po ekspozycji byli studenci geografii (PONIŻEJ:  fragment wystawy).


Pracownicy byli również organizatorami i wykładowcami specjalnych kursów dla nauczycieli geografii. Największe zasługi mieli w tym zakresie L. Sawicki, J. Smoleński, S. Niemcówna i W. Ormicki  

Uczestnicy Wołyńskiego Kursu Regionalnego, zorganizowanego przez Wiktora Ormickiego w lecie 1929 r. W ostatnim rzędzie czwarty od prawej W. Ormicki. – Arch. Rodzinne Ormickich. 

Jerzy Smoleński (trzeci od lewej) z grupą uczestników Wakacyjnego Kursu Geograficznego dla Nauczycieli Szkół Średnich, Nowy Targ 1932 r. Drugi od lewej Stanisław Smoleński (syn), późniejszy biskup.

Jerzy Smoleński (siedzi w drugim rzędzie, czwarty od lewej) wśród uczestników Wakacyjnego Kursu Geograficznego dla Nauczycieli Szkół Średnich, Nowy Targ 1932. Fotografia z dedykacją: Wielce Szanownemu i bardzo Kochanemu Panu profesorowi Jerzemu Smoleńskiemu wdzięczni uczestnicy kursu w N. Targu w r. 1932.


W dniach 28-29 maja 1939 r. w Instytucie Geograficznym UJ odbył się VIII Zjazd Nauczycieli Geografii. Tematem przewodnim obrad była Geografia a obronność Państwa. Referat taki wygłosił prezes Zrzeszenia Stanisław Pawłowski. Wystąpienie to wzbudziło szerokie zainteresowanie mediów. Uważa się, że był to jeden z najpiękniejszych odczytów Pawłowskiego. Drugi wykład dotyczący Śląska Cieszyńskiego przedstawił Antoni Wrzosek. Były to jedyne referaty, resztę czasu zajęły uczestnikom obrady w sekcjach, zajęcia praktyczne oraz wycieczki. 

PO PRAWEJ: Przemawia Stanisław Pawłowski, drugi od lewej Jerzy Smoleński, trzeci Julian Stanoch. Jest to zapewne jedno z ostatnich zdjęć tych osób. Wkrótce wybuchła wojna, która wszystkim przyniosła męczeńską śmierć. Kilka miesięcy później zostali zamordowani przez Niemców: S. Pawłowski (6 I 1940) oraz J. Smoleński (5 I 1940), zaś pod koniec 1942 r. J. Stanoch.


Bezpośrednio po zakończeniu II. wojny światowej największym przedsięwzięciem UJ skierowanym w stronę nauczycieli był zorganizowany na początku 1945 r. „Kurs Naukowo-Informacyjny o Ziemiach Zachodnich”. Przygotowany był wspólnie z Akademią Górniczą. W pracach związanych z jego utworzeniem uczestniczyli m. in. S. Leszczycki, E. Romer, A. Wrzosek, a zastępcą kierownika kursu został J. Szaflarski. Na kurs przyjęto 413 osób, z których większość stanowili nauczyciele i studenci. Zajęcia rozpoczęły się 5 kwietnia i trwały do 27 czerwca. 

Na potrzeby słuchaczy publikowano specjalne wydawnictwa, m. in. autorstwa geografów: A. Wrzoska, Zarys geografii fizycznej Śląska; J. Szaflarskiego, Zarys geografii fizycznej Pomorza Zachodniego; E. Romera, Duch Polski Zachodniej. Tygodniowy objazd Dolnego Śląsku prowadził A. Wrzosek. 

Na przełomie lat 1946/1947 zorganizowano kolejny kurs. Redaktorem wydawnictw został E. Romer, a wykłady prowadzili m. in.: S. Leszczycki, Geograficzne podstawy Polski współczesnej; A. Wrzosek, Krajobraz Ziemi Śląskiej oraz Zniszczenia wojenne na Ziemiach Zachodnich. Zajęcia dotyczące tych obszarów odbywały się jeszcze w 1948 roku. Wśród wykładowców byli m. in.: F. Uhorczak i S. Leszczycki.


PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE
Przygotowanie stron oraz oprawa graficzna: Marek Drewnik