Antoni Jackowski, Izabela Sołjan

9. Studium Turyzmu UJ (1936-1939)


W latach 30. ub. wieku zaczęło wzrastać w Polsce zainteresowanie władz państwowych i samorządowych oraz instytucji gospodarczych sprawami turystyki. Zapotrzebowanie na takie badania zaczęły też zgłaszać powstające placówki planowania przestrzennego. 

Najbardziej aktywną w skali kraju w zakresie tworzenia podstaw dla przekształcenia turystyki w dziedzinę gospodarki narodowej była Krakowska Izba Przemysłowo-Handlowa. Już pod koniec lat 20. zaczęła ona doceniać znaczenie badań naukowych nad społeczno-gospodarczą funkcją turystyki. W 1930 r., z okazji jubileuszu swego 80-lecia, zorganizowała ona w Krakowie Zjazd Związku Izb Przemysłowo-Handlowych Rzeczypospolitej Polskiej, poświęcony w całości problemom turystyczno-uzdrowiskowym. Zjazd zainicjował oficjalnie badania ruchu turystycznego, prowadzone odtąd na szeroką skalę w Izbie Krakowskiej. Nadzór merytoryczny sprawował dyrektor Izby Henryk Mianowski, który wciągnął do współpracy S. Leszczyckiego.

Powszechnie wskazywano, że dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki turystycznej niezbędne jest utworzenie wyspecjalizowanej placówki naukowo-dydaktycznej. Panował przy tym niemal jednomyślny pogląd, że placówka taka powinna być zlokalizowana w Krakowie. Przemawiało za tym położenie Krakowa w centrum najważniejszego regionu turystycznego kraju, gdzie ruch turystyczno-uzdrowiskowy miał już ponad stuletnią tradycję. Za lokalizacją takiego ośrodka naukowego w Krakowie przemawiało ponadto poparcie i oferowana pomoc ze strony Izby Przemysłowo-Handlowej, a także fakt, że koncentrowała się tu czołówka geografów polskich interesujących się problematyką turyzmu. Korzystne warunki dla studiów z tego zakresu stwarzały też władze Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Geograficznego oraz Urzędu Wojewódzkiego.

Pierwsza wiadomość prasowa o utworzeniu Studium Turyzmu UJ „Czas” 1936 nr 152 (4. VI) s. 9.

Na początku lat 30. XX w. problematyka turystyczna zaczęła stanowić przedmiot studiów w Instytucie Geograficznym UJ, prowadzonych przede wszystkim przez S. Leszczyckiego. Wtedy też pojawiła się pierwsza próba nakreślenia podstaw teoretycznych „geografii turyzmu”, która powinna obejmować "naukowe określenie walorów turystycznych krajobrazu, zbadanie możliwości ruchu turystycznego z zachowaniem istotnych cech pierwotnych krajobrazu, a zarazem ustalenie racjonalnego wykorzystania ekonomicznego tego ruchu. […] Czas już potraktować problemy turystyczne metodą ścisłą, opartą o gruntowne badania, które stanowić będą podstawę dla przyszłej ustawy ruchu turystycznego w Polsce” (Leszczycki 1932). 

Utworzenie przy Instytucie Geograficznym UJ przez S. Leszczyckiego w 1936 r. Studium Turyzmu, jednej z pierwszych takich placówek badawczych na świecie, stało się ewenementem w skali międzynarodowej. Studium odegrało istotną rolę w rozwoju polskiej i światowej geografii turyzmu, planowania przestrzennego i regionalnego, szczególnie związanego z turystyką oraz w zakresie przygotowania kadr dla rozwijającego się ruchu turystycznego. Uświadomiło społeczeństwu jak ważne miejsce w rozwoju społeczno-ekonomicznym i kulturalnym regionów czy miejscowości może zajmować turystyka.

 

IKC 1937 nr335 (4 XII) s. 21

IKC 1937 nr 271 (1 X) s. 22

 

Wydawnictwa Studium Turyzmu UJ, 1937-1939: 

  • POWYŻEJ: Turyzm Polski”, miesięcznik, red. S. Leszczycki, (roczniki 1938-1939) 

  • PONIŻEJ PO LEWEJ:  „Komunikaty Studium Turyzmu UJ” (22 zeszyty) 

  • PONIŻEJ PO PRAWEJ: „Prace Studium Turyzmu UJ” (6 tomów). 

J. Smoleński i S. Leszczycki w pracowni Studium Turyzmu (późniejsza sala seminaryjna), jesień 1936 r. 


 

Główne problemy badawcze Studium Turyzmu UJ:
  • Teoria turyzmu i geografii turyzmu.
  • Ruch turystyczny i jego formy - w skali krajowej, regionalnej i lokalnej. 
  • Statystyka uzdrowiskowo-turystyczna. 
  • Infrastruktura turystyczna.
  • Klasyfikacja miejscowości turystyczno-uzdrowiskowych.
  • Planowanie regionalne turystyki.
  • Program rozwoju gospodarki uzdrowiskowo-turystycznej w skali  krajowej, regionalnej i lokalnej.
  • Turystyka zagraniczna.
  • Geografia turystyki międzynarodowej.
  • Turystyka a ochrona przyrody.

 

Przykład opracowania zamawianego: Zdrojowisko. Szkic układu dzielnic, systemu zieleni i sieci ulicznej sporządzony do projektu planu zabudowania Szczawnicy. Aut. W. Śmigielski i S. Leszczycki, rzeczoznawcy Związku Miast Polskich, około 1938.

 

S. Leszczycki, 1939, Podstawy gospodarki uzdrowiskowo-letniskowej w Karpatach, Warszawa.


PRAWA AUTORSKIE ZASTRZEŻONE
Przygotowanie stron oraz oprawa graficzna: Marek Drewnik