Granty

spitsbergenZmiany środowiska przyrodniczego zachodniego Sørkapplandu (Spitsbergen) pod wpływem globalnego ocieplenia i działalności człowieka w ostatnim 25-leciu

N N305 035634 w latach 2008-2011
kierownik: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
wykonawcy: z IGiGP: mgr Justyna Dudek, mgr Jan Niedźwiecki, dr Krzysztof Ostafin (pozostali wykonawcy – z Instytutu Botaniki UJ)
wyniki:
Zmiany abiotycznych i biotycznych elementów środowiska przyrodniczego Sørkapplandu są na tyle duże, że prowadzą do znacznej transformacji jego struktury i funkcjonowania (Ziaja i in. 2011). Tymczasem, w literaturze przedmiotu, na podstawie badań innych części Spitsbergenu (Jónsdóttir 2005, Prach i in. 2010), uważano ekosystemy Svalbardu za stosunkowo stabilne i wolno reagujące na zmiany klimatu. Wyniki badań Sørkapplandu pokazują zgoła odmienną sytuację. Zmiany wszystkich elementów środowiska i krajobrazu zaszły, są bardzo wyraźne, i nadal postępują. Są dwie zasadnicze przyczyny tych zmian: ocieplenie klimatu i nadmiernie rozrastająca się populacja reniferów (praktycznie nieobecna w latach 80. XX w.).

więcej…


Przyrodniczo-krajobrazowe uwarunkowania optymalizacji granicy rolno-leśnej w środkowej części Beskidu Średniego.

N306 031 31/2007 od 2007 r.
kierownik: dr Krzysztof Ostafin


Wykorzystanie modelu płat-korytarz-matryca do tworzenia krajobrazowych baz danych dla zarządzania środowiskiem na przykładzie Małych Pienin.

N305 083 32/2841 wlatach 2007-2010 r.
kierownik: mgr Robert Pipała


Struktura, ewolucja i dynamika litosfery, kriosfery i biosfery w europejskim sektorze Arktyki oraz w Antarktyce.

PBZ-KBN-108/P04/2004 w latach 2005-2007
kierownik zadania: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
wykonawcy: dr Wojciech Maciejowski, mgr Krzysztof Ostafin, mgr Robert Pipała
wyniki:
Od końca XX w. następuje przyspieszenie transformacji środowiska przyrodniczego i krajobrazu Spitsbergenu pod wpływem ocieplenia (Ziaja i in. 2007, 2009, Ziaja, Pipała 2007). Przyczynia się ono do wzrostu złożoności struktury krajobrazu. Staje się on bardziej zróżnicowany – elementy mozaiki krajobrazowej lądu (geokompleksy) są znacznie mniejsze i bardziej różnorodne niż przed stuleciem, głównie w związku z rozwojem młodych form rzeźby i nowej sieci wodnej po recesji lodowców. Kolonizacja zwierzęca i sukcesja roślinna zachodzą na wielu obszarach, które wcześniej były pustynią lub półpustynią polarną. Największa zmiana krajobrazu na północy i wschodzie Sørkapplandu nastąpiła na wybrzeżu (nowy fiord, ablacja dolnych części lodowców, zmiany linii brzegowej), a w Ziemi Nordenskiölda – w zlodowaconych (niegdyś całkowicie) górnych partiach północnych skłonów gór. Linii równowagi bilansu masy lodowców podniosła się o setki metrów. Ponieważ ocieplenie trwa, środowisko Spitsbergenu będzie podlegać dalszej transformacji w najbliższych dziesięcioleciach.


Ocena wpływu taternictwa powierzchniowego na środowisko przyrodnicze jako podstawa do określenia zasad udostępniania i monitoringu ruchu wspinaczkowego na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego.

N305 097 32/3259 w latach 2007-2010
kierownik: dr Miłosz Jodłowski
wykonawcy z ZGF: dr hab. Jarosław Balon


Geograficzne uwarunkowania przebiegu górnej granicy kosodrzewiny w Tatrach, na Babiej Górze i w Karkonoszach.

P04G 002 27 w latach 2004-2006
kierownik: dr Miłosz Jodłowski
wyniki:
W górach środkowej i południowej Europy zarośla kosodrzewiny tworzą odrębne piętro fizycznogeograficzne, obejmujące górną część ekotonu pomiędzy piętrem leśnym a piętrem alpejskim (por. Troll 1973). Górna granica kosodrzewiny, w literaturze alpejskiej określana terminem krummholz-line, jest jedną z najbardziej widocznych granic krajobrazowych w górach. Jej współczesny przebieg jest wypadkową oddziaływania procesów obniżających granicę oraz sukcesji wtórnej prowadzącej do zajmowania uprzednio wylesionych terenów. W pracy przedstawiono wpływ czynników klimatycznych, morfologicznych i edaficznych oraz działalności człowieka na zróżnicowanie przebiegu górnej granicy zwartej kosodrzewiny i struktury piętra kosodrzewiny rozproszonej. Badaniami objęto 6 obszarów testowych (dolin) w Tatrach: Dolinę Białej Wody, Kieżmarską, Wielicką i Batyżowiecką, Żarską i Małej Łąki oraz szczytowe partie masywu Babiej Góry i wschodnią cześć Karkonoszy. Wykazano, że granica zwartej kosodrzewiny przebiega od 100 do 200 m niżej, natomiast linia łącząca najwyżej położone płaty przebiega od 50 do 200 metrów wyżej niż podawano w dotychczasowej literaturze. Głównym czynnikiem wpływającym na przebieg granicy kosodrzewiny w skali regionalnej jest makroekspozycja, różnice w wysokości granicy na północnych i południowych stokach badanych pasmach górskich przekraczają 100 metrów. W skali lokalnej o przebiegu granicy zwartej kosodrzewiny i strukturze wewnętrznej ekotonu decydują orografia terenu, ekspozycja i zróżnicowanie typologiczne stoków oraz procesy morfogenetyczne. Górna granica kosodrzewiny nie wykazuje związku z przebiegiem średniej rocznej izotermy 0°C, co potwierdza wyniki badań alpejskich nad granicami leśnymi (por. Tranquillini 1979, Körner 1998). Głównym czynnikiem warunkującym zarówno najwyższe położenia granicy zwartej kosodrzewiny, jak i jej pojedynczych płatów jest promieniowanie słoneczne. Określenie głównych czynników decydujących o rozpadzie zwartych zarośli kosodrzewiny na pojedyncze płaty pozwoliło na wyróżnienie 5 typów górnej granicy zwartej kosodrzewiny: orograficznej, morfologicznej, edaficznej, mechanicznie obniżonej i antropogenicznej.